รายงานเบื้องต้นภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้าจันทบุรี
เชี่ยวชาญ วิริยะลัพภะ พ.บ.
Abstract Preliminary Report :
Eye Injury in Prapokklao Hospital .
Cheocharn
Viriyaluppa M.D.
*
Department Ophthalmology , Prapokklao Hospital ,Chantaburi,
Thailand.
j
Prapokklao Hosp Clin Med Educast Center 1988; 5:98-101.
The
214 case of eye injury were analysed in one year between
1986 to 1987. Most of them are the
young
male farmer in Chantaburi and the provinces nearby. As Chantaburi
and the provinese nearby are the area of growing of fruit
tree ; the most cause of injury are begin sticken by the
brach of the tree.86.45 per cen of the patiens came to the
hospital in 24 hours. The penetrating lesions are about
37.88 per cent.(80 case) while the operative treatments
are about 36.45 per cent. Evisceration and enucleation are
11:68 per cent.
Most
of the patients were firstly taken care by the general practitioner
at the emergency room . The result of the traement: about
16.82 per cent of the total are complete blindness.
บทนำ
โดยธรรมชาติแล้วตาของมนุษย์นั้นมีสิ่งที่ช่วยป้องกันภยันตรายอยู่หลายอย่าง
เช่น กระดูกเบ้าตา ( orbit ) จมูก แว่นตา ( safety lens, gogles)
แต่ถึงขนาดนั้นก็ยังพบว่าภยันอันตรายต่ต่อตานั้นยังสูงอยู่
โดยเฉพาะในคนไทยซึ่งมีอาชีพเกษตรกรรมเป็นส่วนใหญ่มักได้รับภยันตรายต่อตาได้เช่นเดียวกัน
ได้แก่ ช่างเชื่อม ช่างไม้ หรือเกิดจาก อุบัติเหตุบนท้องถนน
การชกต่อย ฯลฯ
ภยันอันตรายต่อตาแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ
1. ภยันตรายต่อตาที่มีบาดแผลทะลุ ( non-penetrating injuries
)
2. ภยันตรายต่อตาที่มีบาลแผลทะลุ ( penetrating
injuries )
3. ภยันตรายต่อหนังตาและอวัยวะใกล้เคียง ( injuries involing
lids, nasolacrimal system ,orbit )
ภยันตรายต่อตาทั้ง 3 ชนิดเป็นสาเหตุสำคัญอันหนึ่งของการสูญเสียสายตาและพบได้บ่อยในคนไทยซึ่งมีความรู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือความประมาทรวมทั้งระเบียบต่าง
ๆ เช่น การจราจรภายในโรงงานอุตสาหกรรม ยังไม่รัดกุมพอ
ดังนั้นผู้รายงานจึงได้รวบรวมผู้ป่วยที่ได้รับภัยอันตรายต่อตาที่ได้มารับการรักษาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรีตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2529 ถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์
พ.ศ. 2530 รวมระยะเวลา 1 ปี เพื่อต้องการทราบถึงอายุอาชีพ
เพศ สาเหตุ การวินิฉัย และจำนวนของตนตาบอดที่เกิดภัยอันตรายต่อตาเพื่อหาทางป้องกันและลดอัตราของคนตาบอดในประเทศไทยต่อไป
วัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาถึง
1. อุบัติการของการเกิดภยันอันตรายต่อตา ( eye injuries )
ว่าเกิดในกลุ่มอายุ เพศ และอาชีพใหเป็นส่วนใหญ่
2. สาเหตุของภยันตรายต่อตาและการวินิจฉัยโรค
3. ภยันตรายต่อตาที่เกิดขึ้นกับดวงตาข้างซ้ายหรือขวามากกว่า
4. ระยะเวลาที่ผู้ป่วยมาพบจักษุแพทย์หลังจากที่รับภยันตรายต่อตา
5. จำนวนคนตาบอดที่เกิดจากภยันอันตรายต่อตา
วิธีการ
ได้ทำการรวบรวมและศึกษาถึงผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาซึ่งมารับการรักษาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี จำนวน 214 ราย โดยวิธีการตั้งวัตถุประสงค์ไว้ก่อนึงเรื่มรวบรวมผู้ป่วยตั้งแต่วันที่
1 มีนาคม พ.ศ. 2529 ถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2530 เป็นระยะเวลา
1 ปี ผู้ป่วยส่วนมากจะอาศัยอยู่ในจังหวัดจันทบุรี ตราด ปราจีนบุรี
ระยอง และจังหวัดใกล้เคียง
ผลการศึกษา
ในระยะเวลา 1ปีผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาที่ได้มารับการรักษาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี มีทั้งหมด 214 ราย ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง
11-30 ปี จำนวน 214 ราย ( ร้อยละ 48.6) ( ตารางที่ 1) เป็นเพศชาย
166 ราย ( ร้อยละ 77.57 ) (ตารางที่ 2 ) และมีอาชีพเกษตรกรรม
86 ราย ( ร้อยละ 40.19 ) ( ตารางที่ 3 )สาเหตุที่ทำให้เกิดภยันตรายต่อดวงตานั้นมีหลายชนิด
เช่น ไก่จิกตา ทะเลาะวิวาท เล่นกีฬา อุบัติเหตุจากรถยนต์ชนกัน
และ อุบัติเหตุจากการประกอบอาชีพ เป็นต้น จากการศึกษาพบว่าผู้ป่วยส่วยใหญ่มีสาเหตุมาจากไม้ดีดตาจำนวน
52 ราย ( ร้อยละ 24.30 ) (ตารางที4)เมื่อผู้ป่วยถูกนำส่งมายังฝ่ายจักษุวิทยาโรงพยาบาลพระปกเกล้าจันทบุรี
และที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภยันตรายที่มีการทะลุทะลวงต่อตา
( penetrating injury ) คือมี rupture sclera และ rupture
cornea จำนวน 80 ราย ( ร้อยละ 37.38 ) ( ตารางที่ 5 และ 6
) ภยันตรายเกิดขึ้นกับตาขวามากกว่าตาซ้ายเพียงเล็กน้อย คือ
ตาขวา 120 ราย ( ร้อยละ 56.07 ) ตาซ้าย 90 ราย
( ร้อยละ 42.06 ) ( ตารางที่ 7 ) ผู้ป่วยร้อยละ 86.45 เมื่อได้รับภยันตรายแล้วมาพบแพทย์ภายใน
24 ชั่วโมง ( ตารางที่ 8) รับผู้ป่วยได้รับรักษาในโรงพยาบาลร้อยละ
71.5(ตารางที่ 9 ) จำเป็นต้องรักษาโดยการผ่าตัดร้อยละ 36.45
( ตารางที่ 10 ) เป็นการผ่าตัดที่ต้องเอาตาออกโดยการทำ evisceration
หรือ enucleation ร้อยละ 11.68 ( ตารางที่ 11
) ส่วนผลการรักษาดูจาก VA ( visual accuity ) ก่อนที่จะจำหน่ายผู้ป่วออกจากโรงพยาบาลปรากฎว่าผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตานั้นคือ
VA น้อยกว่า 3/60 ซึ่งถือว่าบอดสนิทจำรวน 36 ราย ( ร้อยละ
16.82 ) ( ตารางที่ 12 )
สรุปและวิจารณ์
การศึกษาถึงภยันตรายต่อตาที่เกิดในผู้ป่วยจำนวน
214 ราย สรุปได้ว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรซึ่งเป็นอาชีพหลักของภาคตะวันออก
โดยเฉพาะจังหวัดจันทบุรี ตราด และจังหวัดใกล้เคียง เป็นเพศชายที่มีอายุระหว่าง
10-30 ปี สาเหตุจากไม้ดีดตา เช่น กิ่งเงาะ กิ่งทุเรียนดีดตามขณะกำลังประกอบอาชีพ
และอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นค่อนข้างรุนแรงถึงตาแตกทะลุ เกิดขึ้นได้กับตาขวามากกว่าตาข้างยเพียงเล็กน้อยเนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่จะถนัดตาขวามากกว่าตาซ้าย
เมื่อผู้ป่วยได้รัยภยันตรายมักจะมาพบแพทย์ที่ภายใน 24 ชั่วโมง
แพทย์เวรของโรงพยาบาลซึ่งเป็นแพทย์ทั่วไปมักจะรับผู้ป่วยมาดูอาการ
ดังนั้นอัตราของการรับผู้ป่วยไว้ในโรงพยาบาลมีค่อนข้างสูง
ผู้ป่วยที่รับไว้จำเป็นต้องได้รับการรักษาโดยการผ่าตัด ( repair
sclera ) ร้อยละ 37.38 และผู้ป่วยต้องสูญเสียดวงตาโดยการผ่าตัดเอาตาที่แตกออก
( evisceration และ enucleation ) ร้อยละ 11.68 และสูญเสียสายตาหรือตาบอดตามกฏหมายในอัตราค่อนข้างสูง
แสดงถึงภยันตรายที่เกิดกับดวงตาของประชากรในเขตภาคตะวันออกเป็นสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งที่ทำให้ตาบอด
ดังนั้นอันตรายของคนตาบอดจะลดลงได้ด้วยการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ
ซึ่งสามารถป้องกันได้ด้วยความไม่ประมาท
ตารางที่ 1 แสดงกลุ่มอายุของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
| |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| 0-10
11-20
21-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71-80
รวม |
36
57
47
23
28
16
4
3
214 |
16.82
26.64
21.96
10.75
13.08
7.48
1.87
1.40
100 |
ตารางที่ 2 แสดงเพศของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| ชาย
หญิง
รวม |
166
48
214 |
77.57
22.43
100 |
ตารางที่ 3
แสดงอาชีพของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| นักเรียน
ในปกครอง
ทำนา ทำสวน
ประมง
ว่างงาน
รับราชการ
นักบวช
รวม |
29
25
86
20
21
23
10
214 |
13.55
11.68
40.19
9.35
9.81
10.75
4.67
100 |
ตารางที่ 4
แสดงสาเหตุของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้าจันทบุรี
| |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| เล่นกีฬา
รถจักรยานยนต์
รถยนต์
ทะเลาะวิวาท
หนังสะติก
ไม้ดีดตา
ผงเข้าตา
แมลงเข้าตา
เศษเหล็กเข้าตา
เหล็กทิ่มตา
ปืน
ไก่จิก
ระเบิด
สุนัขกัด
สารเคมี
รวม |
17
21
13
13
9
52
38
10
8
10
8
1
8
2
4
214 |
7.94
9.81
6.08
6.08
4.21
24.30
17.76
4.67
3.74
4.67
3.74
0.47
3.74
0.93
1.86
100 |
ตารางที่ 5 แสดงการวินิจฉัยผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| subconjunctive
Cornel abrasion
FB corneal
Conjunctiva FB
Rupture sclera
IO FB
Injury to lid and adnexa
lid ecchymosis
รวม |
2
14
49
19
52
28
-
50
214 |
0.94
6.54
22.90
8.88
24.30
13.08
-
23.36
100 |
ตารางที่ 6
แสดงการบาดเจ็บของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ชนิดของการบาดเจ็บ |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| ตาทะลุ
ตาไม่ทะลุ
รวม |
80
130
214 |
37.38
62.62
100 |
ตารางที่ 7 แสดงจำนวนของตาข้างซ้ายและขวาของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ข้าง |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| ซ้าย
ขวา
ทั้ง 2 ข้าง
รวม |
90
120
4
214 |
42.06
56.07
1.87
100 |
ตารางที่ 8 แสดงระยะเวลาที่มาพบแพทย์ของผู้ป่วยที่ได้รับภบยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ระยะเวลา |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| ภายใน 24 ชั่วโมง
1-3 วัน
4-5 วัน
5-7 วัน
มากกว่า 7 วัน
รวม |
185
8
2
15
4
214 |
86.45
3.74
0.93
7.01
1.87
100 |
ตารางที่ 9 แสดงจำนวนผู้ป่วยในและผู้ป่วยนอกที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ระยะเวลา |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| นอก
ใน
รวม |
61
131
214 |
28.50
71.50
100 |
ตารางที่ 10 แสดงวิธีการรักษาโดยการผ่าตัดและไม่ผ่าดัดของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ระยะเวลา |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| ผ่าตัด
ไม่ผ่าตัด
รวม |
78
136
214 |
36.45
63.55
100 |
ตารางที่ 11 แสดงวิธีการผ่าตัดตาของผู้ป่วยที่ได้รับภยันตรายต่อตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า
จันทบุรี
| ระยะเวลา |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
|
Evisceration
Enucleation
รวม
|
10
15
214 |
11.68
88.32
100 |
ตารางที่ 12 แสดงผลการรักษาดูจาก
visual accuity
| ระยะเวลา |
จำนวน
( ราย ) |
ร้อยละ |
| VA น้อยกว่า 3-60
VA น้อยกว่า 3-60
รวม |
36
178
214 |
16.82
83.18
100 |